Innovatief en alledaags

Veelgestelde vragen

  • Hoe veilig is kernenergie?

    De veiligheid van de kernenergieketen (van het delven tot en met het opslaan van afval) is bijzonder groot.

    Hoe vreemd het ook klinkt, ongelukken als in 1986 in Tsjernobyl hebben daaraan bijgedragen. Er ontstond nog strengere internationale regelgeving en controle. Ook nationaal gelden er strenge eisen voor de nucleaire sector. De Nederlandse kerncentrale bijvoorbeeld hoort bij de 25% veiligste ter wereld.

    Westerse kerncentrales zijn voortdurend verbeterd, nieuwe worden zo veilig mogelijk gebouwd. Vaak wordt gebruik gemaakt van ‘passief veilige’ veiligheidssystemen die werken met zwaartekracht (die doet het altijd). Veel systemen zijn dubbel of driedubbel uitgevoerd en werken ook in extreme omstandigheden en zonder menselijke bediening. Er kan een ongeluk gebeuren in een kerncentrale, maar hij zal altijd in een veilige toestand kunnen worden gebracht.

    In de westerse wereld is internationaal toezicht en samenwerking rond de veiligheid. Kennis en nieuwe inzichten worden gepubliceerd en dus met elkaar gedeeld. In Nederland houdt de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS), dat valt onder de verantwoordelijkheid van de minister van Infrastructuur en Waterstaat, een constante vinger aan de pols. Over de veiligheidssituatie wordt aan het parlement gerapporteerd.

  • Is er al een oplossing voor het radioactieve afval?

    Overal waar met radioactieve stoffen wordt gewerkt, geneeskunde, onderzoek, industrie en elektriciteitsproductie, wordt radioactief afval geproduceerd. De Centrale Organisatie Voor Radioactief Afval (COVRA) werd opgericht in 1982 en is het bedrijf dat de oplossing voor het Nederlandse radioactief afval in praktische zin waarmaakt. De basis voor de oplossing is dat radioactieve stoffen op natuurlijke wijze hun gevaarzetting verliezen. Met het uitzenden van straling vervalt een radioactieve stof en daarmee verdwijnt de gevaarzetting. Radioactief afval moet daarom worden opgeborgen op een plaats waar de straling geen kwaad kan en moet zolang uit het leefmilieu worden gehouden totdat de radioactiviteit is verdwenen. Dat gebeurt overal ter wereld in twee stappen: eerst opslag bovengronds en daarna berging in de diepe ondergrond. De COVRA heeft in Zeeland de faciliteiten voor het veilig beheer van alle soorten radioactief afval voor een periode van tenminste 100 jaar. De zorg voor het afval houdt echter niet op na 100 jaar. Nu al worden financiële voorzieningen getroffen en benodigde techniek uitgewerkt voor de volgende stap in het radioactief afval beheer: eindberging. Het inmiddels derde nationale onderzoeksprogramma eindberging radioactief afval (OPERA) vormt daar onderdeel van.

  • Is er wel voldoende uranium op de wereld?

    Uranium is geen zeldzame grondstof. Het komt op aarde ongeveer evenveel voor als tin of lood. Het internationale atoomenergie agentschap (IAEA) in Wenen en het Nucleaire Energie Agentschap (NEA) in Parijs brengen elke twee jaar het zogenaamde ‘Uranium Red Book’ uit. Hierin staat een actueel overzicht van de voorraden en het gebruik van uranium. Hierbij zijn de voorraden gekoppeld aan de kosten, die nodig zijn om het uranium te winnen. Er is ruim 7 miljoen ton uranium gevonden, waarvan zo’n 5.3 miljoen ton met de huidige marktprijs gewonnen kan worden. Per jaar gebruiken alle kerncentrales bij elkaar ongeveer 64.000 ton, dus we kunnen nog zo’n tachtig jaar vooruit.

    Wanneer er in de toekomst nieuwe centrales bij komen zal uranium schaarser worden en zal de prijs omhoog gaan. Dan wordt het aantrekkelijk voor mijnbouwbedrijven om te investeren in de exploratie van nieuwe voorraden en kunnen kleinere voorraden toch winstgevend aangeboord worden. Overigens is de prijs van uranium nauwelijks van invloed op de kosten van atoomstroom, die wordt met name bepaald door de bouwkosten van de kerncentrale zelf.

    Ondanks het feit, dat er nog voldoende uranium is, is het natuurlijk wel zinvol om er zuinig gebruik van te maken. Dit gebeurt ook; er is een algemene trend om in kerncentrales steeds meer energie uit dezelfde hoeveelheid uranium te halen. Verder wordt uranium, dat in het verleden voor militaire doeleinden was gereserveerd, nu omgezet zodat het in kerncentrales energie kan opwekken. Ook wordt gebruikt uranium gerecycled en worden alternatieve brandstoffen in kerncentrales gebruikt. Een voorbeeld hiervan is zogenaamde MOX splijtstof, dat uit gerecycled uranium en plutonium bestaat.

  • Kan met splijtstof uit een kerncentrale een kernbom worden gemaakt?

    We hebben wereldwijd afgesproken om in kerncentrales uitsluitend laagverrijkt uranium te gebruiken met circa 5 procent splijtbare atomen. Daarmee kun je geen atoombom maken. Daarvoor heb je tientallen procenten splijtbare atomen in je splijtstof nodig.

    Andersom kan wel: uit overbodige kernwapens kan reactorbrandstof worden gemaakt. Er zijn wereldwijd ontwapeningsverdragen afgesloten en sindsdien is het aantal kernwapens verminderd. Onderdeel van deze verdragen is het ‘downblenden’ van ‘weapongrade material’. Dat betekent dat het hoogverrijkte materiaal uit kernwapens wordt vermengd met verarmd uranium tot zo’n 4-5%. Dit kan dan als splijtstof voor het opwekken van elektriciteit in een kerncentrale dienen. Dit uranium is dan niet meer geschikt voor kernwapens. 

  • Wat zijn de nadelen van kernenergie?

    Alle bronnen voor het opwekken van elektriciteit hebben nadelen en dat geldt ook voor kernenergie. Er ontstaat namelijk radioactief afval. Dit afval mag niet in het milieu komen en blijft lang gevaarlijk. Er zijn technische gesproken goede oplossingen voor kernafval.

    Wel is het moeilijk voor mensen om te accepteren dat het afval zo lang radioactief blijft. Westerse kerncentrales nemen de volle verantwoording voor al hun afvalstoffen. Zo wordt de opslag van radioactief afval en het na gebruik afbreken van de kerncentrale in de kosten meeberekend. Strenge voorschriften regelen de behandeling en de veilige opslag van het afval.

  • Wat is het verschil tussen kernfusie en kernsplijting?

    Bij splijting valt een atoom uit elkaar en ontstaat er warmte en afval. Bij kernfusie ‘smelten’ twee atomen samen en ontstaat er extra energie en nauwelijks afval. Fusie heeft dus voordelen. Op dit moment wordt er in Frankrijk een fusie-reactor gebouwd om hiermee ervaring op te doen.

  • Ik zoek toegankelijke informatie over kernenergie voor een werkstuk of spreekbeurt. Waar vind ik die?

    Op www.werkstukoverkernenergie.nl vind je alles wat je nodig hebt om een leuke spreekbeurt of werkstuk te maken. De website richt zich met name op leerlingen van de basisschool en scholieren van de eerste klassen van het voortgezet onderwijs. Ook voor leerkrachten en ouders is de website interessant, omdat op een toegankelijke en leuke manier veel wordt uitgelegd over dit complexe onderwerp. Het karakter Catelijne neemt de bezoeker mee in de wereld van kernenergie. Ze legt alles uit aan de hand van teksten, filmpjes en animaties. De website is een initiatief van EPZ, exploitant van de kerncentrale Borssele. Daarnaast is er de brochure Radioactiviteit en straling: natuurlijk nuttig! van Nucleair Nederland. Hierin vind je ook een heleboel informatie over radioactiviteit en straling. En alle organisaties die in Nederland werken met radioactiviteit leggen uit wat ze doen. Je vindt de brochure op deze website onder ‘Downloads’. We wensen je veel succes met het maken van je spreekbeurt of werkstuk!

  1. Home
  2. veelgestelde-vragen