Innovatief en alledaags

Voornemens om af te vallen? Kerngegevens onthullen relatie beweging en gewicht

Het is weer de tijd van het jaar waarin veel mensen over de hele wereld, vooral in de westerse landen, zich te buiten gaan aan seizoensgebonden en feestelijke lekkernijen en zich voornemen hun lichaam in het nieuwe jaar op orde te brengen. De kern van deze voornemens is een nieuw lidmaatschap van de sportschool en een intensief fitnessregime dat in korte tijd resultaten belooft op te leveren. Ondanks alle inspanningen werkt deze aanpak echter niet voor iedereen - hoe komt dat? Waarom is intensieve lichaamsbeweging voor sommige mensen niet de meest efficiënte manier om af te vallen?

Een studie uit 2021, waarbij gebruik is gemaakt van gegevens uit de IAEA-databank met dubbel gelabeld water, onthult inzichten in de effectiviteit van lichaamsbeweging bij het stimuleren van gewichtsverlies. De resultaten zijn niet zo eenduidig als je misschien denkt.

"Wanneer men zich inschrijft voor oefenprogramma's om af te vallen, verliezen de meeste mensen een beetje gewicht, sommigen verliezen veel, maar een paar ongelukkige mensen komen zelfs aan", vertelde John Speakman, professor aan het Shenzhen Institute of Advanced Technology en University of Aberdeen aan de MailOnline. Hij is de voorzitter van de IAEA's Doubly Labelled Water Database Management Group en een van de auteurs van een studie die bevestigt wat veel mensen die willen afvallen al lang vermoeden, namelijk dat het aantal verbrande calorieën op het display van een loopband niet overeenkomt met de realiteit van het aantal verbrande calorieën in je lichaam. 

Volgens de studie, gepubliceerd in Current Biology, zal bij personen met een normale body mass index (tussen 18,5 en 24,9) het lichaam de verbrande calorieën tijdens het sporten met 28% compenseren - wat betekent dat slechts 72% van de calorieën in de loop van de dag verloren zullen gaan. Met de leeftijd en het gewicht wordt deze verhouding echter nog slechter, en degenen met de hoogste body mass index verliezen slechts 51 procent van de calorieën die tijdens het sporten worden verbrand. De studie bevestigt dat individuen verschillen in de manier waarop hun lichaam energiegebruik budgetteert, en mensen met obesitas kunnen moeite hebben met afvallen omdat hun lichaam efficiënt is in het vasthouden van hun vetopslag.

"Er zijn veel voordelen voor de gezondheid die kunnen worden behaald door actiever te zijn en te bewegen, maar vertrouwen op lichaamsbeweging alleen zal je niet helpen gewicht te verliezen", zegt Alexia Alford, een voedingsdeskundige van de IAEA en medeauteur. Richtlijnen voor gewichtsverlies houden geen rekening met de vermindering van het aantal calorieën dat verbrand wordt in andere levensfuncties, omdat het lichaam de calorieën compenseert die verbrand worden tijdens het sporten. "Als je je activiteit verhoogt, zal je lichaam dit op andere gebieden compenseren en minder calorieën verbranden bij het ademen, verteren, friemelen en bij het algemene onderhoud en functioneren van het lichaam. Dit kan behoorlijk oplopen", legt ze uit. Alford adviseert om niet alleen op lichaamsbeweging te vertrouwen om gewicht te verliezen, maar om een evenwichtigere levensstijl in alle aspecten na te streven en dat dieet de sleutel is tot het handhaven van een calorisch te kort om gewicht te verliezen. Haar advies, en de conclusies van de studie, zijn afkomstig van gegevens die zijn verkregen met behulp van een nucleaire techniek waarbij dubbel geëtiketteerd water (DLW) wordt gebruikt, en zijn mogelijk gemaakt dankzij een databank van de IAEA.

DLW is de naam die wordt gegeven aan water dat rijk is aan een bekende hoeveelheid van twee stabiele (d.w.z. niet-radioactieve en onschadelijke) isotopen: deuterium en zuurstof-18. Door de urine van een proefpersoon te meten over een periode van 7 tot 14 dagen na het drinken van DLW, kunnen onderzoekers het totale energieverbruik van een persoon zeer nauwkeurig berekenen. Deze techniek is superieur aan andere omdat de proefpersonen hun normale leven kunnen blijven leiden en rekening wordt gehouden met de calorieën die worden verbrand tijdens activiteiten en in het algemeen door het metabolisme van het lichaam. Het gebruik van DLW voor het bestuderen van de totale energie-uitgaven van een lichaam is niet nieuw, maar de hoge kosten van zuurstof-18 en de machines om het te meten, hebben ertoe geleid dat de studies kleinschalig zijn geweest. In 2018 werd de IAEA benaderd door een groep DLW-onderzoekers die hun datasets breder beschikbaar wilden maken, en werd de IAEA DLW Database ontwikkeld. Vandaag de dag heeft de database DLW-gegevens van meer dan 7.600 mensen, waarmee het veruit de grootste verzameling ter wereld van dergelijke gegevens is.

De DLW-Databank van de IAEA is gratis en toegankelijk voor onderzoekers met duidelijke en welomschreven onderzoeksvragen die door de beheergroep zijn goedgekeurd, en bevat een grote verscheidenheid aan gegevens waaronder atleten en hardlopers op grote hoogte, kankerpatiënten en mensen met cerebrale parese. De meeste gegevens zijn afkomstig van studies die zijn uitgevoerd in westerse landen, zoals de Verenigde Staten en Nederland, dus de IAEA wil de dataset nog verder uitbreiden met gegevens uit Azië, Afrika en Latijns-Amerika, en zal in 2022 een gecoördineerd onderzoeksproject starten dat meer gegevens van landen met lagere inkomens zal toevoegen. "Onze databank is van onschatbare waarde voor een beter begrip van de werking van het menselijk lichaam. Dit inspanningsonderzoek is een goed voorbeeld; terwijl de meeste DLW-onderzoeken doorgaans ongeveer 30 proefpersonen omvatten, telde het inspanningsonderzoek er meer dan 1.600, waardoor de gegevens zeer robuust zijn", aldus Alford. "De gegevens in de DLW-databank van de IAEA zijn een onontgonnen schat en we moedigen onderzoekers aan contact met ons op te nemen om toegang tot de inhoud te krijgen en hun eigen datasets bij te dragen."

Michael Amdi Madsen, IAEA Office of Public Information and Communication

Het originele artikel is te vinden op de website van de IAEA.

Gerelateerd nieuws

Nucleaire ijsbreker Sibir in gebruik genomen
Bron: World Nuclear News6 januari 2022
De dochtermaatschappij van Rosatom, Atomflot, heeft de oplevering aanvaard van de Sibir, de nieuwste door kernenergie aangedreven ijsbreker. Het schip met dubbele reactor werd officieel overhandigd door de Baltische scheepswerf die het schip heeft gebouwd.
Duitsland sluit 3 van laatste 6 kerncentrales
3 januari 2022
Duitsland heeft afgelopen vrijdag drie van zijn resterende zes commerciële kerncentrales definitief gesloten als onderdeel van een beleid om kernenergie geleidelijk uit te bannen. Volgend de Britse milieucolumnist George Monbiot en Theo Sommer, voormalig hoofdredacteur van Die Zeit loopt Duitsland h
Directeur kerncentrale Borssele: 'Een tweede kerncentrale zou een kers op de taart zijn'
24 december 2021
Voor EPZ-directeur Carlo Wolters is het een uitgemaakte zaak. Als er in Nederland nieuwe kerncentrales gebouwd worden, dan toch zeker in Borssele. "We hebben hier de infrastructuur, de kennis en de Zeeuwse bevolking is best positief over kernenergie. Daarnaast hebben we koelwater in overvloed in de

Gerelateerd nieuws

De dochtermaatschappij van Rosatom, Atomflot, heeft de oplevering aanvaard van de Sibir, de nieuwste door kernenergie aangedreven ijsbreker. Het schip met dubbele reactor werd officieel overhandigd door de Baltische scheepswerf die het schip heeft gebouwd.
Duitsland heeft afgelopen vrijdag drie van zijn resterende zes commerciële kerncentrales definitief gesloten als onderdeel van een beleid om kernenergie geleidelijk uit te bannen. Volgend de Britse milieucolumnist George Monbiot en Theo Sommer, voormalig hoofdredacteur van Die Zeit loopt Duitsland h
Voor EPZ-directeur Carlo Wolters is het een uitgemaakte zaak. Als er in Nederland nieuwe kerncentrales gebouwd worden, dan toch zeker in Borssele. "We hebben hier de infrastructuur, de kennis en de Zeeuwse bevolking is best positief over kernenergie. Daarnaast hebben we koelwater in overvloed in de
Nieuwsoverzicht