Innovatief en alledaags

Op zoek naar grondwater: PhD-studenten uit de Sahel ontmoeten elkaar op IAEA conferentie over water

Hoe zorg je er voor dat er voldoende zoet water is voor de 135 miljoen mensen in één van de droogste regio's op aarde? Dit  was het onderwerp van de allereerste IAEA-conferentie voor promovendi die deze maand werd gehouden. Zestien deelnemers uit de Sahel-regio van Afrika presenteerden hun werk en resultaten over hoe het beheer van watervoorraden kan worden verbeterd met behulp van isotopenhydrologietechnieken.

Tijdens de eendaagse bijeenkomst bespraken de jonge onderzoekers oplossingen die kunnen worden toegepast in de Sahel, waar de vraag naar water tegen 2050 naar verwachting zal verviervoudigen in de huishoudens en vernegenvoudigen in de industrie. De grondwatervoorraden zullen verder worden aangesproken om aan deze groeiende vraag te voldoen. De PhD-conferentie maakte deel uit van een technisch samenwerkingsproject om dertien Afrikaanse landen te helpen de gedeelde watervoorraden in de Sahel beter te begrijpen en te beheren. Met steun van dit project werken studenten uit Benin, Burkina Faso, Kameroen, de Centraal-Afrikaanse Republiek, Tsjaad, Ghana, Nigeria, Senegal en Togo aan hun PhD- of post-doctoraalprogramma en worden zij deskundigen die zijn opgeleid om de oorsprong, stromingspatronen, kwaliteit en vernieuwingssnelheid van grondwater vast te stellen met behulp van isotopische technieken (zie The Science).

Strategische hulpbron

"Het gebruik van isotopen om het kwalitatieve potentieel van water te dateren en te karakteriseren heeft me geleerd dat grondwater een strategische hulpbron is, en dat de bescherming ervan onontbeerlijk is", aldus Fricelle Song uit Kameroen, die aan de universiteit in haar thuisland en ook aan een universiteit in Frankrijk studeert. "Dit PhD-programma helpt me veel vaardigheden te verwerven, waaronder analytische laboratoriumtechnieken die essentieel zijn voor de goede werking van het laboratorium aan mijn universiteit." Tijdens hun studies aan de partneruniversiteiten in het buitenland - in Canada, Ghana, Frankrijk, Italië, Marokko en Tunesië - doen de studenten uit de Sahel extra expertise op en verwerven zij vaardigheden in het verzamelen van monsters in het veld en het analyseren ervan in isotopenlaboratoria. "Investeren in mensen is de belangrijkste investering die we kunnen doen. Deze unieke conferentie diende als platform om deze studenten, hun onderzoek en hun landen met elkaar in contact te brengen," zei Neil Jarvis, het sectiehoofd van de IAEA dat verantwoordelijk is voor het project.

Karakterisering, beheer en monitoring

Het huidige technische samenwerkingsproject is gericht op karakterisering, beheer en monitoring van grondwater door gegevensverzameling en -interpretatie, en opleiding. Het bouwt voort op een eerder project, waarbij wetenschappers uit Algerije, Benin, Burkina Faso, Kameroen, de Centraal Afrikaanse Republiek, Tsjaad, Ghana, Mali, Mauritanië, Niger, Nigeria, Senegal en Togo werden opgeleid in het nemen van watermonsters voor isotopenanalyse om een gedetailleerd onderzoek van de grondwatervoorraden uit te voeren. Voortbouwend op de eerste fase van het project, die in 2017 eindigde, hebben zij nog eens 2000 watermonsters geanalyseerd uit verschillende watervoerende lagen van vijf belangrijke grensoverschrijdende watervoerende systemen: het Iullemeden Aquifer System, het Liptako-Gourma-Upper Volta System, het Senegalo-Mauritanian Basin, het Lake Chad Basin en het Taoudeni Basin. De resultaten van deze wateranalyse leverden cruciale informatie op voor het beheer van de watersystemen in deze bekkens. "Wat je niet meet, kun je ook niet beheren. De nieuwe gegevens bevestigen de aanwezigheid van grote hoeveelheden grondwater van goede kwaliteit", aldus Jodie Miller, hoofd van de sectie isotopenhydrologie bij de IAEA en de voorzitter van de PhD-conferentie. "Nu is het aan de nationale en regionale deskundigen, waaronder deze promovendi, om samen te werken om deze gegevens te begrijpen en te interpreteren."

Duurzame ontwikkelingsdoelstellingen

Het project draagt ook bij aan de doelstellingen van Afrika's Agenda 2063 en aan de Duurzame Ontwikkelingsdoelen (SDG's) van de VN voor 2030, specifiek aan SDG6, die oproept om de beschikbaarheid en het duurzame beheer van water en sanitaire voorzieningen voor iedereen te garanderen tegen 2030. Volgens het Global Acceleration Framework van de VN is een van de versnellers voor het oplossen van de watercrisis het verbeteren van de toegankelijkheid van gegevens en informatie voor besluitvormers.

SCIENCE

Water is van nature voorzien van isotopische "vingerafdrukken". Deze stellen wetenschappers in staat de bron, ouderdom, beweging en interacties van water boven en onder de grond te bepalen. Stabiele isotopen van water, zuurstof-16, zuurstof-18, waterstof-1 en waterstof-2, samen met de radioactieve isotoop waterstof-3 (tritium) helpen ons beter te begrijpen hoe en waar waterbronnen te vinden zijn door hun hoeveelheden en verhoudingen in monsters te meten en zo de weg van watermoleculen in de watercyclus te volgen. Zij worden algemeen gebruikt om de bron van water en de stromingsroutes tijdens verschillende hydrologische processen te traceren, van neerslag tot oppervlakte- en grondwater, en verder, tot in de drinkwatervoorraad. Dergelijke informatie verschaft een wetenschappelijke basis die nodig is voor een duurzaam beheer ervan in de toekomst.

Foto: J. O'Brian, IAEA.

Gerelateerd nieuws

Is de kernuitstap nu definitief van tafel?
Bron: VRT website21 maart 2022
De twee jongste kernreactoren van België, Doel 4 en Tihange 3, blijven nog tien jaar langer open. Of dat is alvast het plan van de federale regering, want er moet nog onderhandeld worden met uitbater Engie/Electrabel. Is de kernuitstap nu definitief van tafel? Ivan De Vadder maakt een analyse.
Update 26 IAEA - Oekraïne
19 maart 2022
Oekraïne heeft Atoomagentschap IAEA meegedeeld dat Oekraïense ingenieurs een van de drie eerder losgekoppelde elektriciteitsleidingen die de kerncentrale van Zaporizja (NPP) met het elektriciteitsnet verbinden, hebben gerepareerd en opnieuw hebben aangesloten, aldus directeur-generaal Rafael Grossi.
Update 25 IAEA - Oekraïne
19 maart 2022
Oekraïne heeft Atoomagentschap IAEA vandaag gemeld dat Oekraïense ingenieurs bezig zijn met de reparatie van een van de drie losgekoppelde elektriciteitsleidingen die de grootste kerncentrale van het land met het elektriciteitsnet verbinden. Men verwacht dat deze begin volgende week weer zullen werk

Gerelateerd nieuws

De twee jongste kernreactoren van België, Doel 4 en Tihange 3, blijven nog tien jaar langer open. Of dat is alvast het plan van de federale regering, want er moet nog onderhandeld worden met uitbater Engie/Electrabel. Is de kernuitstap nu definitief van tafel? Ivan De Vadder maakt een analyse.
Oekraïne heeft Atoomagentschap IAEA meegedeeld dat Oekraïense ingenieurs een van de drie eerder losgekoppelde elektriciteitsleidingen die de kerncentrale van Zaporizja (NPP) met het elektriciteitsnet verbinden, hebben gerepareerd en opnieuw hebben aangesloten, aldus directeur-generaal Rafael Grossi.
Oekraïne heeft Atoomagentschap IAEA vandaag gemeld dat Oekraïense ingenieurs bezig zijn met de reparatie van een van de drie losgekoppelde elektriciteitsleidingen die de grootste kerncentrale van het land met het elektriciteitsnet verbinden. Men verwacht dat deze begin volgende week weer zullen werk
Nieuwsoverzicht