Innovatief en alledaags

IAEA helpt landen ecosystemen te beschermen en herstellen

De Wereldmilieudag van dit jaar vormt de aftrap van het VN-decennium voor het herstel van ecosystemen (2021-2030), met als doel de aantasting van ecosystemen te voorkomen, te stoppen en terug te draaien. De IAEA steunt landen bij het gebruik van nucleaire en isotopische technieken om ecosystemen, van bergtoppen tot oceaandiepten, met inbegrip van wetlands, bossen en landbouwgrond, beter te begrijpen, te versterken en te herstellen.

Een stabiel klimaat, verse lucht, schoon water en voedsel van goede kwaliteit. We hebben het te danken aan ecosystemen, die omvatten alle levende organismen, en de interacties tussen hen onderling en met hun omgeving op een bepaalde locatie. "De IAEA vergemakkelijkt de ontwikkeling en overdracht van de modernste technieken voor het opsporen en meten van subtiele milieuveranderingen die van invloed zijn op ecosystemen en de diensten die zij leveren," aldus Rafael Mariano Grossi, directeur-generaal van de IAEA. "De technologie voor kosmische straling-neutronsensoren helpt bijvoorbeeld bij het begrijpen en modelleren van belangrijke bodemwaterdynamica in kwetsbare ecosystemen, zoals bergen. Het is een belangrijk instrument voor de besluitvormers bij het ontwikkelen van aanpassingsstrategieën om de doelstellingen van het VN-decennium voor het herstel van ecosystemen te bereiken." Met behulp van nucleaire en isotopische technieken coördineren de IAEA-laboratoria onderzoek om inzicht te krijgen in klimaatverandering, vernietiging van habitats en verlies van biodiversiteit, en de gevolgen daarvan voor terrestrische en mariene ecosystemen. Zij stellen ook strategieën voor ter beperking van de klimaatverandering en instrumenten voor het beheer van natuurlijke hulpbronnen en voor het behoud van ecosystemen.

Beoordeling en mitigatie van de gevolgen van klimaatverandering in bergen

Bergen zijn de watertorens van de wereld. Eén op twee mensen op deze planeet lest zijn dorst met water dat afkomstig is uit de bergen. Tegelijkertijd worden wereldwijd 1,9 miljard mensen bedreigd door watertekorten in de bergen, zo blijkt uit een recente studie van Nature. Bergen behoren tot de regio's die het meest te lijden hebben onder klimaatverandering, en de IAEA volgt sinds 2014, in samenwerking met de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO), deze impact op bodem- en watervoorraden met behulp van isotopische en nucleaire technieken. Wetenschappers ontdekten hoe de cryosfeer - zoals gletsjers, permafrost en sneeuw - en de sedimentdynamiek het functioneren van ecosystemen kunnen beïnvloeden en een impact kunnen hebben op de watervoorziening die wordt gebruikt voor menselijke consumptie, waterkracht, irrigatie en industrie. De resultaten van steekproeven uit de hele wereld maken het mogelijk modellen te ontwikkelen over de veranderingen die in de toekomst worden verwacht. Zij zijn bedoeld om beleidsmakers te ondersteunen bij de ontwikkeling van de juiste aanpassingsstrategieën op basis van wetenschappelijke gegevens.

Versterking van de bodemkwaliteit en de biodiversiteit op het land

De groeiende vraag naar voedsel zet de ecosystemen op landbouwgrond onder druk door intensieve landbouwpraktijken die de bodem, de watervoorraden en de biodiversiteit aantasten. De IAEA en de FAO ondersteunen landen bij de ontwikkeling van duurzame, klimaatslimme landbouwpraktijken die de biodiversiteit van bodem, planten en dieren versterken. Via het technische samenwerkingsprogramma van de IAEA leren boeren hoe ze maximaal gebruik kunnen maken van meststoffen, voedsel kunnen verbouwen onder waterarme omstandigheden en ongedierte en invasieve soorten kunnen bestrijden met geen of minder chemicaliën - zoals aanbevolen in het UNEP-spelboek voor het herstel van ecosystemen. Het gebruik van bestraling voor de ontwikkeling van nieuwe gewasvariëteiten met een hogere weerstand tegen klimaatveranderingen en ziekten draagt ook bij tot de mondiale voedselzekerheid. Om illegale houtkap en de daaruit voortvloeiende aantasting van bosecosystemen een halt toe te roepen, ondersteunt de IAEA landen met opleidingen en referentiemateriaal om de herkomst te achterhalen van mogelijk illegaal gekapt hout dat door de autoriteiten in beslag is genomen.

Stabiele isotopen

"Analyses van stabiele isotopen bieden beproefde en krachtige technologieën om te helpen bij cruciale bescherming en behoud van in het wild levende dieren", aldus Leonard Wassenaar, hoofd van het Isotope Hydrology Laboratory van de IAEA. "Het volgen van de migratie van wilde dieren kan beleidsmakers bijvoorbeeld helpen bepaalde gebieden waar dieren broeden beter te beschermen." In Mexico heeft illegale houtkap gevolgen voor de populaties monarchvlinders, waarvan de trekroutes zijn blootgelegd met behulp van het wereldwijde netwerk van isotopen in neerslag van de IAEA, dat zestig jaar geleden is opgezet door de IAEA en de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO).

Aanpak van oceaanverontreiniging en -verzuring

Oceanen en zeeën - die 70 procent van de aarde bedekken - regelen ons klimaat en produceren het grootste deel van de zuurstof die we inademen. Het terugdringen van oceaanvervuiling en -verzuring is essentieel voor het herstel van ecosystemen. De IAEA helpt landen bij de nauwkeurige monitoring van kust- en zeeverontreiniging. Zij produceert gecertificeerde referentiematerialen en helpt laboratoria wereldwijd betrouwbare gegevens te genereren dankzij opleiding, vergelijkingen tussen laboratoria en bekwaamheidstests. Deze steun draagt bij tot de aanpak van plasticvervuiling en schadelijke algenbloei, naast andere problemen waarmee mariene ecosystemen te kampen hebben. De instandhouding en het herstel van kustecosystemen - rijk aan mangroven, getijdenmoerassen en zeegrassen - is van vitaal belang om de verzuring van de oceanen te helpen tegengaan, aangezien zij CO2 vastleggen die in de oceanen terechtkomt en daardoor de zuurtegraad beheersen. IAEA-wetenschappers nemen deel aan wereldwijd onderzoek in verband met het beheer van kustecosystemen en met name het herstel van mangroven en zeegras. Door landen te helpen met de modernste technieken om de klimaatverandering beter te begrijpen en de gevolgen ervan aan te pakken, de mondiale voedselzekerheid te waarborgen en de wilde dieren op het land en onder water te ondersteunen, levert de IAEA een belangrijke bijdrage aan het VN-decennium voor het herstel van ecosystemen.

Foto: A. Ghanim/IAEA