Innovatief en alledaags

Bestrijding van woestijnvorming en ondersteuning van bodemherstel met nucleaire technieken

Niets is zo mooi als een stralend maïsveld op vruchtbare grond, overspoeld door verfrissend regenwater. Twee vitale natuurlijke hulpbronnen hebben millennia lang de expansie van menselijke beschavingen mogelijk gemaakt: grond en water. Nu worden ze allebei bedreigd door het veranderde landschap als gevolg van menselijke exploitatie en de klimaatverandering.

Het thema van de Woestijn- en Droogtedag van dit jaar is "Restoration. Land. Recovery" en herinnert ons eraan dat het herstel van de aantasting van het land vele jaren vergt. Het is alleen haalbaar met gecoördineerde actie, sterke betrokkenheid van de gemeenschap en samenwerking op alle niveaus. Dit is de aanpak die de IAEA volgt bij de ondersteuning van wetenschappers over de hele wereld bij het gebruik van nucleaire technieken voor de beoordeling van bodemerosie en de uitvoering van bodembehoudpraktijken, die gemeenschappen kunnen helpen zich aan te passen aan woestijnvorming.

Inspanningen voor bodembehoud

In samenwerking met de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO) past de IAEA diverse isotopische technieken toe om de efficiëntie van het gebruik van water en voedingsstoffen te bepalen en de vruchtbaarheid en productiviteit van de bodem te verbeteren ten behoeve van klimaatslimme landbouw, ook in zeer droge klimaten. Deze technieken omvatten de fall-out radionuclidetechniek, die wordt gebruikt om de mate van bodemerosie en de doeltreffendheid van bodembeschermingspraktijken te helpen bepalen; de ontwikkeling van kleinschalige irrigatietechnieken die bekend staan als druppelirrigatie; en het gebruik van de bodemvochtneutronensonde in droge klimaten om het vochtgehalte in de bodem te bepalen en te beslissen wanneer en hoeveel water moet worden toegevoegd.

Deze nucleaire technieken zijn in tal van landen in Afrika, Azië en de Stille Oceaan, en Latijns-Amerika toegepast via het technische samenwerkingsprogramma van de IAEA ter ondersteuning van de invoering van klimaatslimme landbouwtechnieken in Mali, Mauritanië, Nigeria, Soedan (druppelirrigatie) en Chili, Marokko, Sri Lanka, Tunesië, Oeganda, Vietnam (bodemerosie). "Volgens de VN is ongeveer 20% van het begroeide aardoppervlak sterk aangetast of onderhevig aan sterke aantasting, waarbij elk jaar 12 miljoen hectare land verloren gaat aan aantastingsprocessen", aldus Lee Kheng Heng, hoofd van de afdeling Bodem- en Waterbeheer en Gewasvoeding van het Gemeenschappelijk Centrum voor Nucleaire Technieken in Voedsel en Landbouw van de FAO/IAEA. "Armoedegerelateerde landbouwpraktijken dragen in belangrijke mate bij tot woestijnvorming in Afrika. Voortdurende teelt zonder toevoeging van adequate meststoffen, overbegrazing, gebrek aan bodem- en waterconserveringspraktijken, en lukrake bosbranden verergeren het proces van woestijnvorming. Isotopische technieken kunnen de oorzaken opsporen en informatie verschaffen om deze problemen op te lossen," voegde zij eraan toe.

Moderne communicatie

Bij sommige van de lopende initiatieven wordt gebruik gemaakt van moderne communicatietechnologie. In Kenia bijvoorbeeld heeft het gebruik van mobiele telefoontechnologie de boeren in staat gesteld te weten wanneer zij moeten irrigeren en meststoffen moeten toedienen, op basis van gegevens die hun worden toegezonden door weerstations die zijn geïnstalleerd met de steun van de IAEA, via haar technisch samenwerkingsprogramma.

Verbetering van het grondwaterbeheer in Honduras

Het duurzame gebruik van grondwater kan het leven en de landbouw in dorre gebieden ondersteunen en mensen in staat stellen hun levensonderhoud te verbeteren, zelfs wanneer er weinig regen valt. Honduras ligt in de zogenaamde Centraal-Amerikaanse Droge Corridor, een regio aan de Pacifische kust van Centraal-Amerika die volgens Ricardo Sánchez-Murillo, universitair hoofddocent aan de faculteit Scheikunde van de Universidad Nacional Heredia van Costa Rica, tot de gebieden behoort die wereldwijd het gevoeligst zijn voor klimaatverandering. Dit wordt gekenmerkt door verandering tussen lange perioden van droogte en extreme regenval, waardoor deze gebieden minder bewoonbaar worden, waardoor velen hun huizen moeten verlaten en migreren. Ontbossing verergert het probleem, aldus Sánchez-Murillo. "Als je eenmaal door ontbossing verwoeste stroomgebieden hebt, heb je een neerslagtekort; je hebt geen seizoensgebonden wateropslag. Daarom is er niet veel afvoer van oppervlaktewater of grondwateraanvulling, zodat waterputten droog kunnen komen te staan."

Het oplossen van het droogteprobleem met behulp van nucleaire technieken is een van de topprioriteiten van het technische samenwerkingsprogramma van Honduras met de IAEA. Ongeveer 40% van het Hondurese grondgebied is aangetast door bodemdegradatie. Daarom is duurzaam beheer van land- en watervoorraden de sleutel tot de duurzame ontwikkeling van het land, aldus Tania Peña Paz, coördinator van het masterprogramma Hydrological Resources aan de Nationale Autonome Universiteit van Honduras, die isotopische technieken gebruikt om het grondwater te bestuderen en de ouderdom ervan en de snelheid waarmee het door regen wordt aangevuld te bepalen. "Hoe eerder we beginnen met duurzaam landbeheer, hoe eerder we resultaten zullen boeken," zei ze. "De informatie is essentieel voor het herstel van aangetaste gebieden, maar ook voor het behoud van gebieden die nog niet zijn aangetast." De steun van de IAEA is erop gericht Honduras te helpen bij het gebruik van isotopische technieken om gegevens van watermonsters te analyseren en zo te begrijpen waar het water precies vandaan komt en in welke mate het wordt aangevuld. Dit heeft hen in staat gesteld een inventaris van waterbronnen op te stellen.

Watervoorziening voor steden

Een groeiende bevolking en groeiende industrieën hebben meer water nodig. In dorre klimaten die onderhevig zijn aan woestijnvorming, worden steden zoals de Hondurese hoofdstad Tegucigalpa bedreigd door een tekort aan water. Hondurese deskundigen vroegen de IAEA om hulp bij het bepalen van de geschiktheid van waterhoudende grondlagen als een snelle en economische oplossing om de beschikbaarheid van drinkwater in Tegucigalpa te verbeteren. Met de steun van IAEA-deskundigen hebben zij een netwerk van peilbuizen rond de stad opgezet en de verzamelde grondwatermonsters geanalyseerd om te bepalen welke gebieden van kritiek belang zijn voor de bescherming en het herstel van het ecosysteem. Als resultaat van deze gezamenlijke werkzaamheden hebben plaatselijke deskundigen aanbevolen een orgaan voor waterbeheer op te richten van plaatselijke belanghebbenden om watergeschillen te voorkomen, alsmede herbebossing en de ontwikkeling van een sterk milieucurriculum op scholen om het bewustzijn te vergroten en waterverontreiniging te verminderen. De IAEA steunt soortgelijke initiatieven in verschillende buurlanden, waar zij nationale capaciteit opbouwt voor de evaluatie van grondwatervoorraden en duurzaam grondwaterbeheer ondersteunt. "Voor de gemeenschap is het effect heel belangrijk, omdat we het hebben over het behoud van watervoorraden en het duurzame gebruik van onze natuurlijke hulpbronnen," zei Peña Paz.

Gerelateerd nieuws

Kenia boekt vooruitgang op het gebied van nucleaire infrastructuur
Bron: World Nuclear News14 juni 2021
De Internationale Organisatie voor Atoomenergie (IAEA) heeft een update gegeven van de vooruitgang die Kenia heeft geboekt sinds haar INIR-missie (Integrated Nuclear Infrastructure Review) in 2015. INIR-missies stellen de lidstaten van de IAEA in staat diepgaande besprekingen te voeren met internati
Canadees instituut lanceert haalbaarheidsstudie naar nucleaire waterstof
Bron: World Nuclear News11 juni 2021
Een Canadese innovatieorganisatie is een nieuwe studie gestart naar de rol van kernenergie bij de ondersteuning van een groeiende waterstofeconomie. De studie van het Nuclear Innovation Institute (NII) is de eerste in zijn soort in Canada om de technische levensvatbaarheid en de business case voor w
Testvlucht met helikopter boven Belgische kerncentrale Tihange
Bron: FANC8 juni 2021
Als er zich een nucleair ongeval voordoet, dan is het zaak om snel en nauwkeurig de radioactiviteitsniveaus over een uitgestrekt gebied in kaart te brengen. Dat gebeurt vaak vanuit de lucht, met een helikopter. Na het kernongeval in het Japanse Fukushima in 2011 bijvoorbeeld werden helikopters ingez

Gerelateerd nieuws

De Internationale Organisatie voor Atoomenergie (IAEA) heeft een update gegeven van de vooruitgang die Kenia heeft geboekt sinds haar INIR-missie (Integrated Nuclear Infrastructure Review) in 2015. INIR-missies stellen de lidstaten van de IAEA in staat diepgaande besprekingen te voeren met internati
Een Canadese innovatieorganisatie is een nieuwe studie gestart naar de rol van kernenergie bij de ondersteuning van een groeiende waterstofeconomie. De studie van het Nuclear Innovation Institute (NII) is de eerste in zijn soort in Canada om de technische levensvatbaarheid en de business case voor w
Als er zich een nucleair ongeval voordoet, dan is het zaak om snel en nauwkeurig de radioactiviteitsniveaus over een uitgestrekt gebied in kaart te brengen. Dat gebeurt vaak vanuit de lucht, met een helikopter. Na het kernongeval in het Japanse Fukushima in 2011 bijvoorbeeld werden helikopters ingez
Nieuwsoverzicht